از رودخانه تا دریا (تأملی پیرامون سنت حسنه پیاده روی اربعین)

 
بسم الله الرحمن الرحیم
چندی پیش وبلاگ «الدین» مطلبی درباره پیاده روی اربعین منتشر کرد. مضمون کلامش این بود که پیاده روی اربعین انحراف و زمینه نوعی «بدعت» است!!
هر چند در همان ابتدا حساسیت بیش از حد ایشان مشخص بود؛ ولی برای اطمینان از این قضیه به تحقیق و پرس و جو و جستجو در منابع  پرداختم. و مسلم شد که:
 
 در حقیقت نه «پیاده روی» بدعت است و نه «در اربعین بودنش»

در ابتدا لازم است «بدعت» را از منظر دین مورد بررسی قرار دهیم تا روشن شود کدام عمل دینی نوپدید حرام است:

«علامه مجلسی»‏رحمه الله در بحار می‏گوید: «البدعة فی الشرع ماحدث بعدالرسول ولم یردفیه نصّ علی الخصوص، ولایکون داخلاً فی بعض العمومات...» 

«بدعت در شرع، هر امری است که بعد از پیامبر«صلی الله علیه وآله وسلم»حادث شود و نص به خصوص بر آن نباشد، و داخل در برخی از عمومات نیز نباشد».

پس هر نو آوری در دین بدعت نیست، بلکه یا باید:

1- نص خاص داشته باشد و یا
2-در ذیل عمومات قابل تعریف بوده و با دین همخوانی داشته باشد.

جناب «الدین» تنها قسمت اول را مد نظر قرار داده اند و پنداشته اند برای هر امری باید دستور و نص دینی خاص آن عمل وجود داشته باشد؛ در صورتی که اگر یک عمل دینی جدید در ذیل عمومات قابل تعریف باشد، و تناقضی با آموزه های دینی نداشته باشد، از تعریف بدعت خارج میشود و اشکالی ندارد.

 
  
 
 
توجه به دو آیه قرآن کریم:

1- «وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَیْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّکُمْ وَ آخَرینَ مِنْ دُونِهِمْ لا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ یَعْلَمُهُمْ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَیْ‏ءٍ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ یُوَفَّ إِلَیْکُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُون‏»(آیه 60 سوره انفال)
 

خدای متعالی در این آیهمیفرماید: «هر چه در توان دارید(!) از نیروها و اسبان جنگی (ادوات و ساز و برگ جنگ) فراهم آورید.»

هدف از این کار را هم خداوند بیان فرموده است: «تا دشمنان خدا و دشمنان خودتان را با این کار بترسانید».

لازمه این کار این است که این نیروها و ادوات جنگی را به دشمن نشان دهیم تا ببینند و بترسند نه این که این نیروها در خانه هایشان و ادوات در انبارهای مهمات بمانند!!
پس باید به نمایش در آوریم.
 
 

2- «یَأَیهَُّا الَّذِینَ ءَامَنُواْ اتَّقُواْ اللَّهَ وَ کُونُواْ مَعَ الصَّادِقِینَ(119)

مَا کَانَ لِأَهْلِ الْمَدِینَةِ وَ مَنْ حَوْلهَُم مِّنَ الْأَعْرَابِ أَن یَتَخَلَّفُواْ عَن رَّسُولِ اللَّهِ وَ لَا یَرْغَبُواْ بِأَنفُسِهِمْ عَن نَّفْسِهِ ذَالِکَ بِأَنَّهُمْ لَا یُصِیبُهُمْ ظَمَأٌ وَ لَا نَصَبٌ وَ لَا مخَْمَصَةٌ فىِ سَبِیلِ اللَّهِ وَلَا یَطَُونَ مَوْطِئًا یَغِیظُ الْکُفَّارَ وَ لَا یَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَّیْلاً إِلَّا کُتِبَ لَهُم بِهِ عَمَلٌ صَلِحٌ إِنَّ اللَّهَ لَا یُضِیعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِینَ(120)
وَ لَا یُنفِقُونَ نَفَقَةً صَغِیرَةً وَ لَا کَبِیرَةً وَ لَا یَقْطَعُونَ وَادِیًا إِلَّا کُتِبَ لهَُمْ لِیَجْزِیَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ مَا کَانُواْ یَعْمَلُونَ(121)»(آیات 119 - 121 سوره توبه)
 
 
خدای متعالی در آیه 120 سوره توبه مردم مدینه و اعراب اطراف مدینه را به این دلیل که پیامبر را همراهی نمیکنند سرزنش میکند و میفرماید:
 
 
«در راه خدا هیچ تشنگى و رنج و گرسنگى  به آنان نمى­رسد، و در هیچ سرزمینى که کافران را به خشم مى­آورد گام نمى­ نهند، و از هیچ دشمنى غنیمتى به دست نمى­آورند، مگر این که براى آنان در برابر هر یک از این کارها عمل صالحی نوشته مى­شود و پاداش آن را مى­بینند، چرا که آنان نیکوکارند و خدا هرگز پاداش نیکوکاران را تباه نمى­کند.«120» هیچ هزینه­اى را کم یا زیاد در این راه متحمل نمى­شوند و هیچ  سرزمینی را نمى­پیمایند، مگر این که براى آنان نوشته مى­شود تا خدا اعمال نیکشان را بر پایه بهترین عملى که کرده­اند به آنان پاداش دهد»
 
 
روایات:
در زمینه ثوابی که به هر قدم زائر اباعبد الله علیه السلام داده میشه که زیادند و همه شنیدند. (رجوع به کامل الزیارات و ...)
 
 
نتیجه گیری:
1- در آیه اول ثابت شد که نیروها را باید به دشمن نشان داد و برای آنها به نمایش در آورد.

2- درآیه دوم هر چند شأن نزول آیات جهاد است؛ ولی کسی که اندک آشنایی با قواعد عربی و اصول داشته باشد، متوجه میشود که عبارات کلی هستند و حصر را میرسانند: یعنی هر کس در راه خدا  (نه صرفا درراه جهاد)  تشنگی و گرسنگی و سختی بکشد، یا هر قدمی که در هر سرزمینی بگذارد و باعث خشم کفار شود، برای او حسنه نوشته میشود و در راه خدا هر چه خرج کند و هر سرزمینی را پشت سر نهد، برای او عمل صالحی نوشته میشود.
پس مهم این است که این قدمها در راه خدا باشد و موجب خشم دشمن شود.
 
 
 
 
 
تا به اینجا دو مطلب اثبات شد:
1- لزوم نمایش دادن نیروهای سپاه اسلام به دشمن کافر ( راهپیمایی و مانورهای نظامی و ...)
2- عمل صالح بودن راهپیمایی در هر کجا که باشد اگر موجب خشم کافران شود.

 
 
 
اما چرا اربعین؟!

در روایاتی از امام حسن عسگری علیه السلام در بحار الانوار علامات مؤمن 5 چیز شمرده شده است: 
 
 
1- سجده بر خاک
2- 51 رکعت نماز در شبانه روز (17 رکعت نماز های یومیه و 34 رکعت نافله ها و از جمله نماز شب)
3- بلند گفتن بسم الله الرحمن الرحیم در نماز واجب
4- انگشتر را به دست راست کردن
5- زیارت اربعین 
 
 
 
و این یعنی مؤمنان دعوت شده اند که در روز اربعین در کربلا حاضر شوند و این یعنی تجمع و در هر تجمعی جنبه تبلیغاتی نهفته است (و معنی علامت یعنی همین جنبه تبلیغاتی)؛ یعنی معرفی این روز و این اتحاد به تمام عالم و عالمیان.
 
 
پس یکی از فواید این تجمع به نمایش در آوردن  اتحاد مؤمنان (شما بخوانید شیعیان) است. که مضمون آیه اول است.
 
 
یعنی تجمع در مکان خاص و زمان خاص و مربوط به شخصی خاص، و در چهلمین روز حادثه ای خاص که هیچ کدام در تاریخ بشر سابقه نداشته است و در هر کدام از این ویژگی ها هزاران هزار حرف نهفته است. فعلیکم بالتأمل
 
 
تجمع هم یک امر آنی و یکباره نیست، مقدماتی دارد، دریا به یکباره دریا نشده است؛ جویبارها و رودخانه ها و رودها به هم میپیوندند و در یک جا تجمع میکنند تا شکوه امواج دریا متجلی شود.
 
 
با توجه به اهمیت روز اربعین، چه بهتر که راهپیمایی مورد بحث در آیه دوم هم در همچین ایامی و از باب مقدمه برای چنین روز با عظمتی باشد تا جنبه تبلیغاتی چنین روزی هر چه با شکوه تر برگزار گردد.
 
 
راهپیمایی هایی که در دیگر شهرها انجام میشود، چه بهتر که به مقصدی مرتبط با روز اربعین باشد. در تهران به سمت امام زاده عبدالعظیم علیه السلام که ثواب زیارت کربلا امید میرود، در قم به سمت مسجد جمکران و بیعت با منقم خون خدا، امام زمان عج الله تعالی فرجه الشریف، و ....

این راهپیمایی ها در شهر های دیگر، همچون بنر های اطلاع رسانی است که همگی انگشت اشاره به سمت تجمع اصلی و پیاده روی اربعین دارند و اشک حسرت از این که موفق نشدند در کربلا حاضر شوند.
 

و چه ارتباط وثیقی دارد مکه و کربلا؛ ایام حج نمایش وحدت مسلمانان و ایام اربعین نمایش وحدت شیعیان (و حتی برخی غیر شیعیان) است. و چه بسیار روایت ها که برای زائر امام حسین علیه السلام ثواب چندین حج و عمره مقبوله نوشته اند. و یا این که خدا در روز عرفه پیش از نظر به زائران خانه اش، به زائران کربلا نظر میکند....
 
 
قضاوت با خواننده گرامی است که محاسن و مزایا و همچنین معایب (اگر پیدا شود) را در دو کفه قضاوت ذهن خود قرار دهد.
 

اللهم ارزقنا فی الدنیا زیارۀ محمد و آل محمد(علیهم السلام)
و فی الاخرۀ شفاعۀ محمد و آل محمد(علیهم السلام)
 
به دلیل طولانی بودن پست، پس از چند روز قسمت استدلالات  به ادامه مطلب منتقل میشود. 

/ 26 نظر / 21 بازدید
نمایش نظرات قبلی
ابراهیم غضنفری

انَّ لِقَتْلِ الْحُسَیْنِ حَرَارَةً فِی قُلُوبِ الْمُؤْمِنِینَ لَا تَبْرُدُ أَبَدا قال رسول (ص) همانا به خاطر کشته شدن حسین حرارتی در قلوب مومنین خواهد بود که تا ابد خاموش نخواهد شد.مستدرک الوسایل/ج10/ص319. سنت پیاده روی، سابقه ای تاریخی دارد اصل این پیاده روی به زمان امام حسن مجتبی(ع) باز می گردد که ایشان با وجود داشتن مرکب، حدود 25 بار از مدینه به مکه با پای پیاده سفر کردند.ریان پیاده روی برای زیارت سیدالشهدا در روز اربعین سابقه ای تاریخی دارد؛ زیارت کربلا با پای پیاده در زمان «شیخ انصاری» رسم بوده است،‌ اما در برهه‌ای از زمان به فراموشی سپرده می‌شود که در نهایت توسط «شیخ میرزا حسین نوری» دوباره احیا می‌شود. ایشان آخرین بار در سال 1319 هجری با پای پیاده به زیارت حرم أباعبدالله حسین(ع) رفت. با اینکه زیارت سید‌الشهدا(ع) در اکثر برهه‌های تاریخی به سختی انجام می‌شد و جان زائران در خطر بود، اما با این وجود زائران، عاشقانه خطرات را به جان می‌خریدند و به پابوسی امام حسین(ع) در روز اربعین نائل می‌شدند. . .در واقع هیچ کدام از معصومین دیگر اربعین ندارند، حتی مادر بزرگوارشان حضرت زهرا(س)، اما س

اروند

خراسان می‎دهد بوی مدینه/ خراسان کوه غم دارد به سینه خراسان را سراسر غم گرفته/ در و دیوار آن ماتم گرفته شهادت هشتمین اختر تابناک آسمان امامت و ولایت امام رضا (ع) را به همه شیعیان به ویژه شما همشهریان گرامی تسلیت عرض می نمایم .

اروند

شعارها به مرور زمان تبدیل به شعور می شود، زنده نگه داشتن ارزشها خودش یک عمل ارزشیست .

خوانساری

سلام جناب اورعی شما وبلاگی به نام ايثارگران خوانساری داشتند که بدون دلیل آن را تعطیل کردند. من اون وبلاگ را دوست داشتم ولی ناباورانه غیر فعال است. اگه امکان داره به کمک رزمندگان آن را فعال کنید. ما جوانان تشنه این گونه مطالب هستم.

ابراهیم غضنفری

)، اما سیدالشهدا(علیه السلام) اربعین دارد، و دلیل این مسئله برگشت کاروان اسرا بعد از چهل روز از واقعه عاشورا به کربلا است که یادآور فاجعه و مصیبت خاندان اهل بیت بود.زمانی که قافله اسرا از کربلا وارد شام می شوند و دوباره به کربلا بر می گردند این حرکت شکل می گیرد چراکه با پای پیاده برگشتند، این که امروز می بینیم خیل عظیمی روز اربعین پیاده به زیارت بارگاه امام حسین(علیه السلام) می روند در واقع همراهی و تکرار تاریخی با قافله اسرا است که با چنان وضعی بعد از چهل روز به کربلا باز گشتند.چهل روز بعد از واقعه کربلا زمانی که می خواستند از مدینه به شام برگردند امام سجاد(علیه السلام) فرمودند ما را از کربلا عبور دهید.همچنین ماجرای جابر انصاری که نابینا هم بود و عطیه که آنها نیز پیاده آمده بودند.

ابراهیم غضنفری

در واقع بزرگترین حرکت عزاداری شیعه محسوب می شود، زمان صدام که اصلا اجازه عزاداری نمی دادند، قبل از صدام نیز در زمان حسن البکر نیز اجازه راهپیمایی به قصد زیارت و عزاداری داده نمی شود اما بعد از کشته شدن صدام عقده های چندین ساله سر باز کرده و انفجاری از حضور شیعیان در حرمین شریفین رخ داد نکته دیگر در مورد اربعین که به نظرم شایسته است در این مجال مطرح شود، آن است که چهل رمزی دال بر کمال و بلوغ است، یعنی گویا این خون بعد از چهل روز به ثمر نشسته است لذا این رفت و برگشت از کربلا به شام و بازگشت به کربلا در تاریخ ماند و تا به امروز ادامه یافت به طوری که در ایران هرساله هزاران نفر هم آهنگ با قافله کربلا به این سرزمین می روند .امام حسین عسگری(علیه السلام) روز اربعین را به نام شیعه ثبت و مهر کرد، چراکه فرمود: شیعیان چهار علامت دارند: یکی اینکه انگشتر بر دست راست می کنند، سجده برخاک می کنند، نافله می خوانند، بلند «بسم الله الرحمن الرحیم» می گویند، و زیارت اربعین دارند.

ابراهیم غضنفری

یکی از شاخصه های مذهب شیعه، زیارت اربعین است تا بعد از شهادت امام حسین(ع)، آرمان های حضرت فراموش نشده و در بستر تاریخ استمرار داشته باشد. .و زیارت اربعین تجدید میثاق با آرمان امام حسین(ع) و فرهنگ باعزت عاشوراست، .: بزرگترین همایش جهانی، تاریخی، دینی و عشق، شور و ایثار را در ایام اربعین می توانیم مشاهده کنیم که قریب ده ها میلیون نفر در آن حضور دارند. .در هیچ جای دنیا همچین تجمعی برای ابراز عشق با این همه سوز، ادب، عرفان و اخلاق و تنها برای ابراز وفاداری به فداکارانی که از همه وجود خود برای عزت و سرافرازی جامعه بشریت مایه گذاشتند، سابقه نداشته است. نکته قابل توجه و تاملی وجود دارد که میبایست به آن توجه نمود و آن اینکه مواظب و مراقب باشیم که هیچ عملی نباید این حرکت خروشان اربعین امام حسین (ع) را تحت الشعاع خود قراربدهد وآن را لوث نماید که البته این خواست دشمنان شیعیان میباشد .

ابراهیم غضنفری

سلام خداقوت - در خصوص وبلاگ شاهدان خوسار صحیح است نه شاهدان پاتخت

حمید

عموجان خدا قوت با این مطالب زیباو دل نشین ولی اگر میتونستید یه سایت در باره خوانسار وزیبایی های خوانسار درست میکردید خیلی عالی بود .از محرمش از عید از تابستانشاز همه فصلهایش که بگوییم خوانسار شهر کوچکی نیس مخصوصن از رباط خوانسار ومردمانشان

احسان

سلام دوست عزیز وبلاگ خیلی جالبی دارید. من مطالبتون رو خواندم عالی بود. ممنون میشم به وبلاگ منم سربزنی و تبادل لینک کنیم.